JOS VAN DER LANS - WEBLOG / TWITTER

Via twitter (@josvanderlans, sinds oktober 2010) en onderstaand weblog (sinds augustus 2004) kunt u op hoogte blijven van artikelen en columns die ik schrijf, van gebeurtenissen waar ik bij ben geweest, van observaties die ik doe, van meningen die in mij opwellen, of van andere persoonlijke wetenswaardig-heden.

Het kan van alles wat zijn en het is ook sterk afhankelijk van hoe druk ik het heb.



.

Reacties worden enorm op prijs gesteld. Stuur een email naar: info©josvdlans.nl

weblog - september 2019
Het gelijk van Vogelaar - column Huurpeil


Het gelijk van Vogelaar

Precies tien jaar geleden was mij de eer toebedeeld om één van de drie voorzitters te zijn van de visitatiecommissie voor de wijkenaanpak in de zogenaamde vogelaarwijken, toen de veertig slechtste achterstandswijken van Nederland. Omdat het niet te doen was om één commissie al deze wijken te laten bezoeken had minister Van der Laan bedacht om een flexibel gezelschap deskundigen samen te stellen die in steeds verschillende formaties onder leiding van drie voorzitters de visitatieklus zouden klaren. Zo wisselden Wim Deetman, René Scherpenisse en ik elkaar steeds af en was ik een jaar lang  in de gelegenheid om in gezelschap van zes tot acht slimme mensen veertien krachtwijken te bezoeken. Dat was een uiterst leerzame ervaring.

Het was overigens een behoorlijke toer om tot die veertig wijken te komen, want uit de eerste  postcodesortering op basis van statistische gegevens waren vooral wijken tevoorschijn gekomen uit Rotterdam, gevolgd door wijken uit de drie andere grote steden. Gemeenten als Groningen, Zwolle, Eindhoven, Nijmegen en Maastricht vielen daarbij buiten de boot. Dat was politiek moeilijk te verkopen, omdat die uitkomst tot schreve ogen richting Randstad zou leiden. Daarom besloot men op het ministerie van VROM zodanig te rommelen met de postcodegrenzen dat er alsnog veertig wijken uit de bus zouden komen met een goede verdeling over het land. Vandaar dat er vogelaarwijken waren met meer dan 100.000 inwoners (Rotterdam-Zuid, Den Haag Zuidwest, Amsterdam Zuidoost) en wijken waar tussen de vijf- en tienduizend mensen woonden, zoals Woensel-West in Eindhoven en Heechterp-Schieringen in Leeuwarden.

Niet verwonderlijk dat vervolgens één van de eerste conclusies van de visitatie was dat de wijkenaanpak een overzichtelijk schaal behoeft. Hoe groter het gebied, hoe meer professionals elkaar in de weg lopen, hoe minder bewoners erbij betrokken zijn en hoe moeilijker het is om te bepalen of de wijkenaanpak ook tot tastbare resultaten leidt. Het meest effectief was de wijkenaanpak opvallend genoeg in die wijken die aanvankelijk buiten de prijzen dreigden te vallen.

De commissie was in haar eindrapport in 2011 behoorlijk positief over de resultaten die in een kleine drie jaar waren gerealiseerd. Er was stevig geinvesteerd in nieuwbouw, er werd goed samengewerkt door professionals van verschillende pluimage, bewoners deden vaak actief mee, er waren inspirerende initiatieven genomen. Kortom, de wijken zaten in de lift, de leefbaarheid ging vooruit, de bevolkingssamenstelling werd diverser en was een perspectief in de maak, zo voelden de betrokkenen het en de visitatiecommissie zag geen reden om daar aan te twijfelen.

Ondertussen was minister Van der Laan vervangen door minister Donner, het ministerie van Volkshuisvesting opgeheven door het kabinet-Rutte I. Toen wij de resultaten van de visitatie aan de minister overhandigden, inclusief een pleidooi om de wijkenaanpak als een landingsbaan te gebruiken voor de decentralisatie van sociale wetgeving die het kabinet voornemens was, bleek hij niet bijster geïnteresseerd. Integendeel, de wijkenaanpak verdween in de politiek prullenbak. Sterker, tal van activiteiten die tot de kern van de wijkenaanpak behoorden (leefbaarheidsinitiatieven, sociaal beheer, samenwerken en aansluiten bij sociale hulpverlening) werden voor woningcorporaties tot verboden gebied verklaard. Minister Blok, die Donner opvolgde, maakte er in de context van de parlementaire enquètecommissie een complete strafexpeditie van.  De corporaties moesten terug in hun hok, de wijkenaanpak – een paar jaar daarvoor nog het politiek paradepaardje – werd zelfs door de PvdA de rug toegekeerd.

Ik moest eraan denken toen eind oktober vorig jaar het Rigo het rapport Veerkracht in het corporatiebezit uitbracht – een indringend verslag van een onderzoek naar leefbaarheid in corporatiewijken en de positie van kwetsbare bewoners. De conclusie werpt ons tien jaar terug in de tijd:  in die gebieden met een hoge concentratie van corporatiewoningen gaat de leefbaarheid achteruit, nemen de gezondheidsverschillen toe, groeit de overlast, verdwijnen de mensen met een middeninkomens en worden kwetsbare bewoners min of meer op een hoop gedreven. Alles wat de Vogelaar-wijkenaanpak wilde bestrijden, dreigt nu opnieuw de kop op te steken. Met dank aan Rutte I tot en met III.

Het Rigo-onderzoek - waarvan binnenkort een geactualiseerde versie verschijnt - toont het gelijk van Vogelaar, van de filosofie achter de wijkenaanpak, van brede samenwerking en gemeenschappelijke inspanningen om achterstanden te bestrijden en mensen perspectief te bieden, en dus van de bevindingen van de visitatiecommissie in 2011. Maar het is natuurlijk een in- en intriest gelijk, want de teloorgang gaat wel ten koste van de levenskwaliteit van een aanzienlijke groep mensen die aan hun lot is  overgelaten en die wel degelijk een perspectief geboden had kunnen worden. Je zou er de politiek voor moeten kunnen aanklagen, maar de kans dat dat gebeurt is helaas kleiner dan de kans dat er een standbeeld voor Ella Vogelaar wordt opgetrokken.  En die is al zo goed als nul.


Deze column verscheen in mei in Huurpeil, nr. 3, 2019. Huurpeil is het kwartaalmagazine van de Woonbond.
Vakantierap van mijn kleindochter
Column Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken ook op LPB-website
Kies een periode: augustus 2020
juli 2020
juni 2020
mei 2020
april 2020
maart 2020
februari 2020
januari 2020
december 2019
november 2019
oktober 2019
september 2019
augustus 2019
juli 2019
juni 2019
mei 2019
april 2019
maart 2019
februari 2019
januari 2019
december 2018
november 2018
oktober 2018
september 2018
augustus 2018
juli 2018
juni 2018
mei 2018
april 2018
maart 2018
februari 2018
januari 2018
december 2017
november 2017
oktober 2017
september 2017
augustus 2017
juli 2017
juni 2017
mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017
december 2016
november 2016
oktober 2016
september 2016
augustus 2016
juli 2016
juni 2016
mei 2016
april 2016
maart 2016
februari 2016
januari 2016
december 2015
november 2015
oktober 2015
september 2015
augustus 2015
juli 2015
juni 2015
mei 2015
april 2015
maart 2015
februari 2015
januari 2015
december 2014
november 2014
oktober 2014
september 2014
augustus 2014
juli 2014
juni 2014
mei 2014
april 2014
maart 2014
februari 2014
januari 2014
december 2013
november 2013
oktober 2013
september 2013
augustus 2013
juli 2013
juni 2013
mei 2013
april 2013
maart 2013
februari 2013
januari 2013
december 2012
november 2012
oktober 2012
september 2012
augustus 2012
juli 2012
juni 2012
mei 2012
april 2012
maart 2012
februari 2012
januari 2012
december 2011
november 2011
oktober 2011
september 2011
augustus 2011
juli 2011
juni 2011
mei 2011
april 2011
maart 2011
februari 2011
januari 2011
december 2010
november 2010
oktober 2010
september 2010
augustus 2010
juli 2010
juni 2010
mei 2010
april 2010
maart 2010
februari 2010
januari 2010
december 2009
november 2009
oktober 2009
september 2009
augustus 2009
juli 2009
juni 2009
mei 2009
april 2009
maart 2009
februari 2009
januari 2009
december 2008
november 2008
oktober 2008
september 2008
augustus 2008
juli 2008
juni 2008
mei 2008
april 2008
maart 2008
februari 2008
januari 2008
december 2007
november 2007
oktober 2007
september 2007
augustus 2007
juli 2007
juni 2007
mei 2007
april 2007
maart 2007
februari 2007
januari 2007
december 2006
november 2006
oktober 2006
september 2006
augustus 2006
juli 2006
juni 2006
mei 2006
april 2006
maart 2006
februari 2006
januari 2006
december 2005
november 2005
oktober 2005
september 2005
augustus 2005
juli 2005
juni 2005
mei 2005
april 2005
maart 2005
februari 2005
januari 2005
december 2004
november 2004
oktober 2004
september 2004
augustus 2004