JOS VAN DER LANS - WEBLOG / TWITTER

Tijdens mijn politieke carrière als Eerste Kamerlid (1999-2007) was ik een van de eerste politici die in 2004 een eigen - tamelijk primitief - weblog begon. Eerst vooral vanwege mijn politieke activiteiten/meningen, maar in de loop der tijd steeds meer over mijn publicaties en publieke optredens als journalist en publicist. Zo werd het weblog een etalage voor iedereen die op hoogte wilde blijven van mijn gepubliceerde artikelen en columns, van gebeurtenissen waar ik bij ben geweest, van observaties die ik doe, van meningen die in mij opwellen, of van andere persoonlijke wetenswaardigheden.

Het is geen dagboek, maar wel een soort maandboek geworden, waar ik zelf regelmatig in terug blader om nog even na te gaan hoe het ook al weer zat.

Reacties worden op prijs gesteld. Stuur een email naar: info©josvdlans.nl

weblog - april 2023
Tolhuistuin-Leeshuis - in 2014 opgericht en het floreert nog steeds
Geweldige tentoonstelling van het werk van Liesbeth van der Pol in Almere

De tentoonstelling Met Karakter biedt een kijkje in de ontwerpkeuken van Liesbeth van der Pol: Architect en medeoprichtster van Dok Architecten. Honderden aquarellen, schetsen, maquettes, inspiratiebronnen leiden je naar de gebouwen die ze uiteindelijk zijn geworden. Een reis door een carrière van formaat die vooral ook inzicht geeft in de mens achter het gebouw. Want net als haar markante gebouwen barst deze architect van het karakter die het leren kennen meer dan waard is!

Tot 30 juli in de Kunstlinie in Almere. Klik hier of op de afbeelding rechts voor meer informatie.







Column op socialevraagstukken.nl
Nominatie voor het woord van het jaar: brokkelbrein
Column Huurpeil, nummer 1 / 2023


Een onmogelijke opgave


Waarschijnlijk is er niemand meer die er nog echt in geloofd dat er in 2030 900.000 woningen bij zijn gebouwd, waarvan tweederde ‘betaalbaar’. Om dat doel te bereiken moeten er jaarlijks 100.000 woningen bij worden gebouwd. Dat is in 2022 al niet gelukt, en ook dit jaar zijn er geen tekenen die erop wijzen dat het aantal gehaald zal worden.
Het is een onmogelijke opgave. Als we alleen al kijken naar beschikbare arbeidskrachten dan kan je moeilijk om de conclusie heen dat de doelstelling niet reëel is, tenzij we á la Qatar bouwvakkers uit verre landen importeren. De ongekende prijsstijgingen werken ook niet echt mee. En dan hebben we het nog niet eens over de langlopende procedures die nu eenmaal in ons land nodig zijn om überhaupt een spade in de grond te steken.
Maar De Jonge blijft er in geloven, daarin aangemoedigd door de bouwwereld die de illusie graag in stand houdt. Hij heeft het aantal zo vaak genoemd, dat een terugkeer naar de realiteit neerkomt op politieke zelfmoord. Dus stelt hij alles in het werk om het onmogelijke voor elkaar te krijgen. Hij wil de geschiedenis ingaan als de minister die de wooncrisis het hoofd heeft geboden.
Daarvoor moet alles uit de kast. Hij heeft het op een akkoord gegooid met de provincies. Hij strooit met negentig extra miljoen aan ambtelijke capaciteit om planvormingsprocessen vlot te trekken. Er komen versnellingstafels, waarin overheden, woningcorporaties en marktpartijen knelpunten kunnen bespreken. En omdat het binnenstedelijk bouwen niet echt opschiet, moeten we toch maar meer het buitengebied in. En lastige burgers die bezwaar aantekenen tegen de noeste bouwdrift wordt de mogelijkheid van een hoger beroep ontnomen, dat scheelt veel verloren tijd.

Zo moet alles dus wijken voor het mantra: bouwen, bouwen, bouwen. In de geschiedenis van de volkshuisvesting is er een periode geweest waarin een vergelijkbare doelstelling het beleid bepaalde: de wederopbouw. In 1961 overhandigde koningin Juliana de sleutels aan de nieuwe huurders van de miljoenste naoorlogse woning. Negen jaar later was daar nog eens een miljoen bijgebouwd. Een enorme prestatie. Maar wel in een periode dat de overheid strak de touwtjes in handen had. Lokale overheden deelden op de stadhuizen gewoon bouworders uit aan woningbouwverenigingen en aannemers, waarin aantallen, architecten, locatie en beschikbare financiën simpelweg voorgeschreven werden. Heel andere koek dan de versnellingstafels van De Jonge.
Maar de miljoenen wederopbouwwoningen vertegenwoordigen niet bepaald de beste periode uit de Nederlandse volkshuisvesting. Integendeel, de massaproductie was schraal, monotoon, fantasieloos. Overal in het land verrezen wederopbouwflatjes met in vier lagen gestapelde galerijwoningen met een gemiddelde plattegrond van zo’n 55 m2. Zo bracht de wederopbouw wijken voort die alles in zich hadden om tot problematische gebieden uit te groeien, wat veelal ook gebeurde. Nog geen vijftig jaar later waren ze prooi van dure herstructureringsoperaties, waar sloop een vast bestanddeel van vormde.
Met de politieke obsessie van De Jonge lopen we hetzelfde risico. Zoals de duplexwoningen na de Tweede Wereldoorlog als innovatieve nieuwigheid werden gelanceerd, zo prijzen we ons nu gelukkig dat we demontabele huizen in fabrieken kunnen produceren om ze op de bouwplaats snel in elkaar te zetten. De productiewijze is belangrijker dan het product, zo lijkt het wel. De vraag of die fabriekshuisjes ook een aantrekkelijk wijk creëren wordt niet meer gesteld. Daar hebben we even geen tijd voor. Er lijkt sowieso een enorme voorkeur te zijn voor hoog gestapelde ‘studio’s’ (duur woord voor minimale woonruimte van pakweg 30 m2 voor starters en jongeren) die de hedendaagse verschijningsvorm lijken van de op gezinnen gerichte wederopbouwflatjes van na de oorlog. Over wat voor woongebieden we daarmee creëren en op de geschapen sociale structuur voldoende wordt toegerust om ook op langere termijn toekomstbestendig zijn, daar worden maar weinig gedachten aan vuil gemaakt. In Hugo’s snelkookpan is ook nauwelijks ruimte voor tijdrovende concepten als wooncoöperaties of gebiedsontwikkeling in samenspraak met bewoners. Laat staan voor een andere manier van nadenken over de woonruimteverdeling. Dat kost alleen maar tijd.

Zo ziet het er naar uit dat De Jonge inderdaad geschiedenis aan het schrijven is: als minister die zijn bouwdoelstellingen niet haalde, als minister die met zijn beleid de probleemgebieden van de toekomst creëerde, als minister die de lessen van de geschiedenis negeerde en als minister die de realiteit niet onder ogen wenste te zien.

Huurpeil, nr. 1, 2023. Huurpeil is het kwartaalmagazine van de Woonbond.
Column Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, nr. 1 / 2023


Gewoon verbieden


Begin januari luidde een net gepensioneerde middelbare schooldocent, Titia Wittenberg, in de Volkskrant de alarmklok over mobieltjes in het klaslokaal. Daarover woedt in het voortgezet onderwijs (en wie weet ook al in de hogere regionen van het basisonderwijs) een heftig dispuut. De telefoons zijn volgens veel leerkrachten permanente stoorzenders - weg ermee dus.
Hoe moeilijk kan dat zijn? Nou, heel moeilijk, aldus Titia Wittenberg. Om te beginnen zijn er docenten die de mobieltjes zijn gaan benutten als hulpmiddel bij de lessen. Werkt perfect: het is meteen muisstil in de klas. Maar daarmee is wel het hek van de dam, want de docent die de mobieltjes tot een onaangeraakt verblijf in de tas veroordeelt, moet een spervuur van tegenwerpingen doorstaan. Kan echt niet: leerlingen moeten bereikbaar zijn voor een tandartsafspraak of omdat hun moeder ziek is of er een belangrijk pakket wordt bezorgd. Of ze komen met een koekje-van-eigen-deeg-argument: ‘Het nakijkboek staat erop, dat heb je er zelf voor ons opgezet.’
Het is een mooi voorbeeld van wat de socioloog Abram de Swaan in 1981 typeerde als de omslag van een bevels- naar een onderhandelingshuishouden. Gezag was niet gegeven met een hogere hiërarchische positie, maar moest worden verworven op basis van overtuigende argumenten. De Postbank verwoordde dat in 1996 nog eens treffend in een tv-reclame met een liedje dat prompt een hit werd. Vijftien miljoen mensen / op dat kleine stukje aarde / die schrijf je niet de wetten voor / die laat je in hun waarde. Teneur: wij laten ons niks zeggen.
Het gevolg van deze omwenteling is dat wij in ons land, meer dan in de ons omringende landen (in Frankrijk zijn mobieltjes op school van staatswege gewoon verboden), extreem terughoudend zijn om maatregelen te nemen die raken aan de vrijheid van individuen. De eigen verantwoordelijkheid is een onaantastbaar leerstuk geworden. Verleiden, argumenteren, informeren, SIRE-campagnes - alles beter dan verbieden. En als we dan toch met gedegen argumenten tot een verbod overgaan (roken in de horeca, diesels in de stad, cv-installaties op aardgas, vuurwerk) dan kondigen we dat minstens tien jaar van te voren aan.
Deze nooit verzadigde onderhandelingscultuur is dus ook doorgedrongen tot in het klaslokaal met het mobieltje als symbool van de moderne individualiteit als inzet. Dat ligt niet alleen aan de leerlingen, in onze hedendaagse onderhandelingssamenleving voelen leerkrachten zich niet meer geroepen om politieagent te spelen. Reden waarom de wetgever het dan maar moet doen, zo suggereerde Wittenberg aan het slot van haar betoog, waarna ze – typisch Nederlands – zelf de nodige beren op de weg zet. Willen ouders dat wel? Valt het wel te handhaven? Is er wetenschappelijk bewijs dat het slecht is?
Zo gebeurt er dus niks. Of hooguit over tien jaar als er een hele generatie jongeren aan digistress, overprikkeldheid, rusteloosheid en concentratiearmoede teloor is gegaan. Er is op veel meer terreinen, denk alleen maar aan het milieu, meer dan genoeg urgentie om onze verbodsallergie ter discussie te stellen. Want wat is er – behalve modieuze bespiegelingen over de wonderen van het digitale leren – eigenlijk tegen om het onderwijs principieel als een ruimte te zien die gevrijwaard moet blijven van al die ongewenste invloeden die kennisoverdracht in de weg staan? Waarom zouden we een onderwijspraktijk die gestoeld is op een universum aan pedagogische kennis systematisch laten ondermijnen door een technologie die daar geen enkele boodschap aan heeft? Waarom trekken we niet gewoon een streep, zoals een handvol voornamelijk christelijke scholen in ons land heeft gedaan. Wat is individuele vrijheid waard als je een rijke cultuur verliest? Of de planeet ten onder ziet gaan?

(Ik begrijp dat alleen het CDA de mobieltjes op school wil verbieden. Ben ik nu ineens conservatief geworden?)

Deze column verscheen in het Tijdschrift voor sociale vraagstukken, nr. 1/2023. Hier kan je de pdf downloaden.
Twistgesprek met Floris Lazrak over aanbesteden
In het laatste nummer van het Tijdschrift voor sociale vraagstukken is een twistgesprek opgenomen van mij met Floris Lazrak. Een twistgesprek is een groot woord want de dienstdoende verslaggever heeft ons apart gesproken, waarbij ik als eerste aan de beurt was en geen flauw idee had wat Floris te vertellen had. Daar kwam ik pas achter toen ik het Tijdschrift onder ogen kreeg.

Maar goed dat we geen twistgesprek hebben gevoerd, dacht ik, want ook na twee keer lezen begrijp ik niet zo goed wat Floris voor verbetering in huis heeft voor de wanstaltigheden die de aanbestedingscycli in het sociaal domein teweeg hebben gebracht. Het riekt een beetje naar een verfijning van een technocratisch denkkader, maar ik vrees dat ik het dan niet goed begrepen heb. De lezer mag, zoals altijd, zelf oordelen. Klik op de afbeelding om de tekst in beeld te krijgen.


Makk gebruik van de lezersaanbieding van het Tijdschrift voor sociale vraagstukken
Een mooi opgemaakte lezersaanbieding voor de lezers van het Tijdschrift voor sociale vraagstukken in het jongste nummer. Ook de bezoekers van mijn website mogen daarvan gebruik maken. De Canon beroepsverenigingen sociaal werk voor de halve prijs. Ik zou het doen.

Stuur een mail naar: info@canonsociaalwerk.eu onder vemrelding van BPSW75 en de adresgegevens.
Eerste CANON-podcast: ’De zaak Christientje en de insubordinatie van Gerard van de Ven’
In maart 2023 is de redactie van de Canon sociaal werk gestart met een serie podcasts. Ik had de eer de eerste te mogen maken. In deze serie brengen we gebeurtenissen uit de geschiedenis van het brede sociaal werk tot leven. We zoeken mensen op die historisch relevante verhalen kunnen vertellen, blikken terug op gebeurtenissen en geven aan hoe belangrijk die waren voor het heden. Wie dergelijke verhalen wil delen en interessante herinneringen wil ophalen kan zich richten tot de redactie: info@canonsociaalwerk.eu.

Aflevering 1

De zaak Christientje en de insubordinatie (ongehoorzaamheid) van Gerard van de Ven


Hoe een Brabantse maatschappelijk werker in 1970 een minister aan het wankelen bracht en de beroepscode voor het sociaal werk op de kaart zette!

Achtergrondinformatie over ’De zaak Christientje’ vind je in in de Canon beroepsverenigingen.

Luister de podcast af op Spotify of via YouTube.

Reacties:
Marc Hoijtink (hoofdredacteur Vakblad Sociaal Werk, senior onderzoeker HvA) | ’Vanavond ademloos naar geluisterd. Schitterend. Goed initiatief zeg!’ • Jan Willem Bruins (directeur BPSW Beroepsvereniging Sociaal Werk) | ’Complimenten! Een heel interessante podcast. Ook voor sociaal werkers in de Jeugdbescherming. En het onderwerp is nog steeds actueel.’ • Don Olthof | ’Geweldig interessante en nog steeds relevant thema in deze podcast. Mooi gemaakt. Smaakt naar meer...’ • Erik van de Langkruis (teamleider activering en participatie Civic Amsterdam Oost) | ’Mooie podcast en altijd actueel. Zijn de beroepscodes voor sociaal werk op orde? Worden dergelijke zaken nu goed geregeld?’

Van Gennep boekuitgave: Ontsnappen aan aanbesteden
Deze week van de pers gerold: de boekuitgave van Ontsnappen aan aanbesteden, uitgegeven door Van Gennep. He tis een verkorte versie van de digitale Movisie-uitgave die vorige maand verscheen.

cover Ontsnappen aan aanbestedenFlaptekst

Gemeenten besteden professioneel werk in wijken en buurten om de zoveel jaar aan. Bij een aanbesteding gaat men uit van een markt waar kwaliteit én prijs de doorslag geven. Maar moet de focus bij de bestedingen van gemeenschapsgeld niet in de eerste plaats gericht zijn op wat wijkbewoners willen en doen?

In Ontsnappen aan aanbesteding. Wijkbewoners een stem geven onderzoekt en beschrijft Van der Lans hoe de financiële inrichting van wijken en buurten ten dienste kan staan aan een levendige lokale democratie. En welke rol sociale professionals hierin kunnen spelen. Nu de marktwerking breed wordt bekritiseerd is het een belangrijke politieke opdracht om nieuwe wegen voor financiering te vinden.

Jos van der Lans is journalist en cultuurpsycholoog. Recentelijk publiceerde hij Het dogma aanbesteden dat veel stof deed opwaaien.

Verschil met Movisie-uitgave
Een uitgebreide versie van Ontsnappen aan aanbesteden verscheen eerder onder dezelfde titel als digitale uitgave van Movisie. Deze publicatie is als pdf te downloaden op de website van Movisie: www.movisie.nl/ontsnappenaanaanbesteden. In deze versie zijn alle (digitale) bronnen te vinden, waar het betoog in dit boek op is gebaseerd. In deze sterk ingekorte versie zijn deze omwille van de leesbaarheid weggelaten. De lezer die deze verwijzingen tot zich wil nemen, wordt naar deze digitale uitgave verwezen.

Het boek (136 pp.) is voor € 9,99 te bestellen bij Uitgeverij Van Gennep.
Kies een periode: mei 2024
april 2024
maart 2024
februari 2024
januari 2024
december 2023
november 2023
oktober 2023
september 2023
augustus 2023
juli 2023
juni 2023
mei 2023
april 2023
maart 2023
februari 2023
januari 2023
december 2022
november 2022
oktober 2022
september 2022
augustus 2022
juli 2022
juni 2022
mei 2022
april 2022
maart 2022
februari 2022
januari 2022
december 2021
november 2021
oktober 2021
september 2021
augustus 2021
juli 2021
juni 2021
mei 2021
april 2021
maart 2021
februari 2021
januari 2021
december 2020
november 2020
oktober 2020
september 2020
augustus 2020
juli 2020
juni 2020
mei 2020
april 2020
maart 2020
februari 2020
januari 2020
december 2019
november 2019
oktober 2019
september 2019
augustus 2019
juli 2019
juni 2019
mei 2019
april 2019
maart 2019
februari 2019
januari 2019
december 2018
november 2018
oktober 2018
september 2018
augustus 2018
juli 2018
juni 2018
mei 2018
april 2018
maart 2018
februari 2018
januari 2018
december 2017
november 2017
oktober 2017
september 2017
augustus 2017
juli 2017
juni 2017
mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017
december 2016
november 2016
oktober 2016
september 2016
augustus 2016
juli 2016
juni 2016
mei 2016
april 2016
maart 2016
februari 2016
januari 2016
december 2015
november 2015
oktober 2015
september 2015
augustus 2015
juli 2015
juni 2015
mei 2015
april 2015
maart 2015
februari 2015
januari 2015
december 2014
november 2014
oktober 2014
september 2014
augustus 2014
juli 2014
juni 2014
mei 2014
april 2014
maart 2014
februari 2014
januari 2014
december 2013
november 2013
oktober 2013
september 2013
augustus 2013
juli 2013
juni 2013
mei 2013
april 2013
maart 2013
februari 2013
januari 2013
december 2012
november 2012
oktober 2012
september 2012
augustus 2012
juli 2012
juni 2012
mei 2012
april 2012
maart 2012
februari 2012
januari 2012
december 2011
november 2011
oktober 2011
september 2011
augustus 2011
juli 2011
juni 2011
mei 2011
april 2011
maart 2011
februari 2011
januari 2011
december 2010
november 2010
oktober 2010
september 2010
augustus 2010
juli 2010
juni 2010
mei 2010
april 2010
maart 2010
februari 2010
januari 2010
december 2009
november 2009
oktober 2009
september 2009
augustus 2009
juli 2009
juni 2009
mei 2009
april 2009
maart 2009
februari 2009
januari 2009
december 2008
november 2008
oktober 2008
september 2008
augustus 2008
juli 2008
juni 2008
mei 2008
april 2008
maart 2008
februari 2008
januari 2008
december 2007
november 2007
oktober 2007
september 2007
augustus 2007
juli 2007
juni 2007
mei 2007
april 2007
maart 2007
februari 2007
januari 2007
december 2006
november 2006
oktober 2006
september 2006
augustus 2006
juli 2006
juni 2006
mei 2006
april 2006
maart 2006
februari 2006
januari 2006
december 2005
november 2005
oktober 2005
september 2005
augustus 2005
juli 2005
juni 2005
mei 2005
april 2005
maart 2005
februari 2005
januari 2005
december 2004
november 2004
oktober 2004
september 2004
augustus 2004