JOS VAN DER LANS - WEBLOG / TWITTER

Via twitter (@josvanderlans, sinds oktober 2010) en onderstaand weblog (sinds augustus 2004) kunt u op hoogte blijven van artikelen en columns die ik schrijf, van gebeurtenissen waar ik bij ben geweest, van observaties die ik doe, van meningen die in mij opwellen, of van andere persoonlijke wetenswaardig-heden.

Het kan van alles wat zijn en het is ook sterk afhankelijk van hoe druk ik het heb.



.

Reacties worden enorm op prijs gesteld. Stuur een email naar: info©josvdlans.nl

weblog - augustus 2007
Het momentum
Iedere veranderingsmanager weet dat je voor grote veranderingen een ‘momentum’ nodig hebt (les 1). Dat is vaak lastig, want regelmatig kost het creëren van het momentum zoveel energie, dat de puf er al uit is voordat er een begin met de echte veranderingen kan worden gemaakt.
Dit kabinet kreeg het momentum in de schoot geworpen.
Kwartiermaker Pieter Winsemius was er in een half jaar op een onnavolgbare wijze in geslaagd om de corporaties op een buitengewoon elegante wijze het mes op de keel te zetten. Het is nu of nooit, zei de interim-manager, kom met een bod of anders grijpt de politiek in. Dat werkte: eind januari kwam Aedes met haar bod aan de samenleving en een paar weken daarvoor had een aantal vooroplopende corporaties ook al honderden miljoenen in het vooruitzicht gesteld.
Dat was het momentum.
Ook de aanpak van minister Vogelaar om nog eens in te zoomen op de veertig ‘ergste’ prachtwijken, kon door de beugel. Veranderingen moet je (les 2) overzichtelijk houden. En bovendien ging men in al die wijken als een gek plannen maken.
Het momentum begon te werken.
Zelfs het opnemen van een P.M.-post in de begroting die na de honderddaagse veldtocht van dit kabinet werd gepresenteerd was goed te rechtvaardigen. Er lag immers een heel stevig ‘bod aan de samenleving’ en je moet het ijzer smeden als het vuur heet is (les 3).
Maar daar hadden jongens van financiën een geheel eigen interpreatie van. Zij zagen in het momentum een goede gelegenheid om het EMU-saldo ter sprake te brengen.
Het EMU-saldo?
Jazeker, de Europese verplichting dat tegenover uitgaven ook voldoende inkomsten moeten staan. Als het verdelen van de 750 miljoen van de corporaties voor de prachtwijken nu via penningmeester Bos zou verlopen, dan kon deze in Brussel goede sier maken.
Echt?
Nu ja, het duurt een paar jaar: de Raad van State maakt er gehakt van, de Tweede Kamer zal er eindeloos aan gaan knoeien en als de senaat haar taak serieus neemt zal de Eerste Kamer er een vette streep doorhalen. Dat wordt een interessant gevecht.
En het momentum?
Ja, dat is weg natuurlijk.

Column Aedes Magazine, nr. 15-16, 2007
Terug van vakantie

Anders dan veel andere bloggers lukt het mij niet om tijdens vakantie mijn weblog bij te houden. Ik vind het ook een beetje zonde van mijn reistijd als ik in den vreemde urenlang in internetcafé’s moet vertoeven. Ik zit thuis al genoeg achter mijn beeldscherm. Vandaar dus dat dit weblog de afgelopen weken leeg is gebleven. Ik zat – met mijn gezin – in Zuid Afrika. Dat is in meerdere opzichten een fascinerend land, waaruit je zoveel indrukken meeneemt dat het niet eenvoudig is om – eenmaal terug in Nederland – de draad op te pakken. Vandaag moest ik bijvoorbeeld mijn column voor het septembernummer van TSS – het tijdschrift voor sociale vraagstukken inleveren. Meer dan het volgende kon ik er even niet van brouwen:
Appels en peren
Op mijn bureau ligt een hele lijst onderwerpen waarover ik wel een column zou kunnen schrijven. Over de WMO na de aanbestedingsdebacles, over de vraag waarom er uit Amsterdam de afgelopen twintig jaar nul-komma-nul vernieuwing in de sfeer van zorg- en welzijnswerk is gekomen en dat staatssecretaris Aboutaleb daarom maar beter kan ophouden met zijn trotse praatjes over Amsterdam, over prachtwijken en gemiste kansen nu het kabinet er voor kiest woningcorporaties als PIN-automaten te gebruiken. Stof genoeg.
Maar ik kan mijn gedachten erover niet ordenen.
Eigenlijk vind ik het allemaal onderwerpen van niks.
Ik ben namelijk net terug van een rondreis door Zuid Afrika en elke keer dat het woord prachtwijken in mijn gedachten opduikt, vind ik mezelf terug in de townships van Kaapstad, waar ruim een half miljoen mensen tussen houten schotten en dunne golfplaten bivakkeren. Het zit vernuftig in elkaar en kan tegen een stootje, maar toen tijdens mijn verblijf ook in Zuid Afrika het klimaat het even op zijn heupen kreeg waren er in één dag 38.000 mensen weggespoeld en golfplaatloos geworden. Ik las het in de krant, om er in de daaropvolgende dagen niks meer over terug te vinden. Het was zomaar een nieuwsfeitje, het komt te vaak voor om er een journalistiek vervolg aan te geven. Als het water weg was, was het een kwestie van golfplaten verzamelen en wat spijkerwerk.
In Nederland is een dijkdoorbraak in Zuid-Holland wekenlang nieuws en reden om alle dijken tot ver in Groningen driedubbel te inspecteren.
Ik ga al langer mee en ik weet dat de vergelijking niet deugt. Ik weet dat het onredelijk is om de kansarme Marokkaan in onze achterstandswijken te vergelijken met de gemiddelde townshipbewoner in Kaapstad. Alle armoede is immers relatief en contextgebonden, Arm in Nederland is niet minder erg omdat aan de andere kant van de aardbol iemand onder een golfplaat woont. Ik weet het.
Maar nu de beelden nog zo vers zijn, heb ik toch net even iets meer te doen met die anderhalf miljoen krotbewoners in de buurt van Kaapstad dan met die tienduizenden achtergestelden in de veertig prachtwijken van Vogelaar. Best een trefzeker woord trouwens: prachtwijken.
In Zuid Afrika heeft de regering een plan opgevat om in 2015 iedereen een goed dak boven het hoofd te bieden. Daarvoor moeten er 750 woningen per dag opgeleverd worden. Ook al gaat het maar om woningen van tussen de 30 en 40 m2 (al twee keer zo groot als het gemiddelde krot), is dat een opgave waar je koud van wordt. 225.000 woningen per jaar, wij ontkurken al champagne als er in het hele land jaarlijks tienduizend woningen bijkomen. In Almere neemt men een kwart eeuw de tijd om zestigduizend woningen te bouwen.
Het zijn appels en peren, ik weet het.
Het ongelooflijke is echter dat de regering van Zuid Afrika er in is geslaagd om de afgelopen drie en een half jaar een kleine 750.000 woningen te bouwen. Als je in de township rondloopt zie je ze links en rechts inderdaad herrijzen: blokken met drie lagen woningen, waar gemiddeld zes, zeven mensen wonen. Maar helaas, een paar kilometer aan de periferie van de townships is hetzelfde aantal slopwoningen er al weer bijgekomen, gebouwd door mensen uit Zimbabwe, Somalië, Soedan, Kongo, vluchtelingen uit alle ellendegebieden van Afrika.
Zo is het dus dweilen met de kraan open.
Maar het is nog veel erger. Veertig tot vijftig procent van de mensen in deze menselijke mierenhopen is hiv-geïnfecteerd. Een groot deel zal aan aids sterven. Dat is onvoorstelbaar. Ik wandel tussen mensen waarvan zo ongeveer de helft over tien jaar dood is. Als het er niet meer zijn, want niets wijst er op dat de epidemie tot stand wordt gebracht. Integendeel, extreme armoede is een effectieve subsidie voor onverstandig seksueel gedrag.
Zo lost aids de woningnood op in Zuid Afrika, want de kans dat ‘onze’ medicijnen voor de huidige groep geïnfecteerden soelaas zal bieden moet buitengewoon klein worden geacht. Wat we wel in Zuid Afrika krijgen is het wereldkampioenschap voetbal, waarvoor aan elke horizon in Zuid Afrika inmiddels de hijskranen zijn opgetrokken. Daarvoor trekt de Zuid-Afrikaanse regering de komende jaren een kleine 500 miljard euro uit om gigantische stadions te doen verrijzen, infrastructuur aan te leggen en hotels te bouwen. Ik durf niet uit te rekenen hoeveel remmende aidsmedicijnen je daarvoor kunt kopen. Of hoeveel fatsoenlijke woningen je daarvoor kunt bouwen.
Ik weet alleen dat ik even geen normale column kan schrijven.
Sorry.
NIEUW BOEK IN DE MAAK

De najaarsaanbiedingsfolder van uitgeverij Augustus is uit, dus nu moet het ook echt gebeuren. Mijn volgende boek verschijnt in januari. Het moet de opvolger worden van Koning Burger. De voorkrant is prachtig, alleen moet het binnenwerk de komende maanden nog wel even geschreven worden. (Wie ontregel-suggesties heeft is nog van harte welkom.) Dit is in ieder geval de flaptekst:

Een kwart eeuw schrijft, denkt en praat Jos van der Lans inmiddels over de publieke sector in Nederland. Over welzijnswerkers, politieagenten, docenten, jeugdzorgers en thuiswerkers, over al die professionals die de samenleving als werkvloer hebben. Alleen zien we ze daar steeds minder. Bureaucratische regels, angstige protocollen en geduldig registrerende computerschermen zijn er steeds beter in geslaagd deze professionals van hun werk te houden.
ONTREGELEN is geboren uit verbazing over deze ontwikkeling. Waar komt die controlezucht vandaan? Hoe heeft deze bureaucratische verschansing achter loketten en procedures zich kunnen voltrekken? Hoe kan het dat deze professionals het hebben laten gebeuren? En vooral: hoe kan het tij gekeerd worden?
Als vervolg op het succesvolle Koning Burger. Nederland als zelfbedieningszaak onderzoekt Jos van der Lans de stille revolutie die de professionele staat van Nederland in een permanente staat van reorganisatie heeft gebracht. Onder leiding van steeds meer aanwezige managers gaat alle aandacht uit naar interne procedures, waardoor stukje bij beetje de passie uit het werk wordt geperst. Het gevolg is dat professionals steeds verder weg worden gedreven van de plek waar ze het meest nodig zijn: in het front van de samenleving.
Kies een periode: mei 2020
april 2020
maart 2020
februari 2020
januari 2020
december 2019
november 2019
oktober 2019
september 2019
augustus 2019
juli 2019
juni 2019
mei 2019
april 2019
maart 2019
februari 2019
januari 2019
december 2018
november 2018
oktober 2018
september 2018
augustus 2018
juli 2018
juni 2018
mei 2018
april 2018
maart 2018
februari 2018
januari 2018
december 2017
november 2017
oktober 2017
september 2017
augustus 2017
juli 2017
juni 2017
mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017
december 2016
november 2016
oktober 2016
september 2016
augustus 2016
juli 2016
juni 2016
mei 2016
april 2016
maart 2016
februari 2016
januari 2016
december 2015
november 2015
oktober 2015
september 2015
augustus 2015
juli 2015
juni 2015
mei 2015
april 2015
maart 2015
februari 2015
januari 2015
december 2014
november 2014
oktober 2014
september 2014
augustus 2014
juli 2014
juni 2014
mei 2014
april 2014
maart 2014
februari 2014
januari 2014
december 2013
november 2013
oktober 2013
september 2013
augustus 2013
juli 2013
juni 2013
mei 2013
april 2013
maart 2013
februari 2013
januari 2013
december 2012
november 2012
oktober 2012
september 2012
augustus 2012
juli 2012
juni 2012
mei 2012
april 2012
maart 2012
februari 2012
januari 2012
december 2011
november 2011
oktober 2011
september 2011
augustus 2011
juli 2011
juni 2011
mei 2011
april 2011
maart 2011
februari 2011
januari 2011
december 2010
november 2010
oktober 2010
september 2010
augustus 2010
juli 2010
juni 2010
mei 2010
april 2010
maart 2010
februari 2010
januari 2010
december 2009
november 2009
oktober 2009
september 2009
augustus 2009
juli 2009
juni 2009
mei 2009
april 2009
maart 2009
februari 2009
januari 2009
december 2008
november 2008
oktober 2008
september 2008
augustus 2008
juli 2008
juni 2008
mei 2008
april 2008
maart 2008
februari 2008
januari 2008
december 2007
november 2007
oktober 2007
september 2007
augustus 2007
juli 2007
juni 2007
mei 2007
april 2007
maart 2007
februari 2007
januari 2007
december 2006
november 2006
oktober 2006
september 2006
augustus 2006
juli 2006
juni 2006
mei 2006
april 2006
maart 2006
februari 2006
januari 2006
december 2005
november 2005
oktober 2005
september 2005
augustus 2005
juli 2005
juni 2005
mei 2005
april 2005
maart 2005
februari 2005
januari 2005
december 2004
november 2004
oktober 2004
september 2004
augustus 2004