JOS VAN DER LANS - WEBLOG / TWITTER
Via twitter (sinds oktober 2010) en onderstaand weblog (sinds augustus 2004) kunt u op hoogte blijven van artikelen en columns die ik schrijf, van gebeurtenissen waar ik bij ben geweest, van observaties die ik doe, van meningen die in mij opwellen, of van andere persoonlijke wetenswaardigheden. Het kan van alles wat zijn en het is ook sterk afhankelijk van hoe druk ik het heb.

Voor mensen die het archief induiken: wegens een conversie naar pdf-documenten werken interne links in weblogberichten vr mei 2009 niet allemaal perfect. Mocht u oude artikelen desondanks willen ophalen dan kan dat via de speciale knoppen van het betreffende tijdschrift waarin het werd geschreven (daar komt u via bovenstaand menu).

Reacties worden enorm op prijs gesteld. Stuur een email naar: info©josvdlans.nl
weblog - september 2017
150 jaar geschiedenis De Key en rechtsvoorgangers

Op 2 november 2018 bestaat woningcorporatie De Key 150 jaar. Dat wil zeggen als je alle voorgangers meerkent, want de naam De Key duikt pas op in de geschiedenis als in 1996 de Vereeniging Onze Woning, wwonstichting De Doelen en stichting Lieven de Key met elkaar fuseren en verder gaan onder de naam De Key. Onze Woning is weer het resultaat van een fusie in 1989 met de vereniging Bouwmaatschappij tot Verkrijging van Eigen Woningen en die gaat terug tot 2 november 1868 toen een aantal arbeiders onder het motto 'Helpt U zelve!' een coöperatieve vereniging oprichtte met als doel via de wekelijkse contributie van een dubbeltje woningen te gaan bouwen voor arbeiders die op den duur dan ook het bezit zouden zijn van de arbeiders.

Ik ga het komende jaar de geschiedenis schrijven van wat er sindsdien allemaal gebeurd is. En dat is heel veel. Wie mee wil lezen, of mogelijk leuke verhalen over de verschillende rechtsvoorgangers van de Bouwmaatschappij te melden heeft, kan zich bij mij melden.

Hieronder foto's van de dubbeltjeswoningen aan de Mauritskade in Amsterdam, het eerste straatje dat de Bouwmaatschappij vanaf 1870 bouwde.

Het woonplezier van Hollands welvaren
Precies 20 jaar geleden kwamen wij te wonen op het Borneo-eiland in het Oostelijk Havengebied in Amsterdam. We maakten deel uit van wat tegenwoordig 'collectief particlulier opdrachtgeverschap' wordt genoemd. Toen heette het gewoon samen bouwen. We ontwikkelden het blok BO1 op het Borneo-eiland, ooit de aanmeerplek voor schepen uit het voormalige Nederlands Indië. In totaal ging het om 69 koopwoningen en 20 grote en kleine bedrijfsruimten.
In twinitig jaar tijd is de helft van de eerste bewoners inmiddels weer verhuisd, maar nog steeds is BO1 een bijzondere plek om te wonen, met een gemeenschappelijk logeerhuis, een permanente tentoonstellingruimte (Achter de Ramen) en een hoge mate van onderlinge bekendheid.
Op zaterdag 9 september vierden wij ons 20-jarig bestaan met een groot feest, compleet met feesttent, samen eten en swingen in de kelders van de parkeergarage. Het was een reuze gezellig feest, waaraan zo'n honderd bewoners deelnamen. Bijzonder is dat er elke vijf jaar door Hetty Vlug foto's zijn gemaakt van (nagenoeg) alle bewoners van het complex. Ook bij deze viering was dat het geval, zij het dat de foto's dit jaar zijn gemaakt door bewoner en beroepsfotograag Jeroen Dietz. Afgelopen zaterdag is het resultaat daarvan zichtbaar geworden doordat alle portretten van bewoners zijn opgehangen in de tentoonstellingsruimte 'Achter de Ramen' aan het begin van de Feike de Boerlaan. De nieuwe foto's hangen in het midden, aan de flanken kan je nog een aantal oude portretten uit de jaren 2003 en 2008 zien. Je ziet een beetje witte gemeenschap, die langzaam ouder wordt. Het woonplezier van Hollands welvaren, zoiets. Maar mooi om te zien.

Column over toenemende segregatie
Vanaf dit jaar schrijf ik een column voor Huurpeil, het nieuwe kwartaaltijdschrift van de Woonbond. Hieronder de derde aflevering.


De oorlog tegen scheefwonen


Het feit dat op zeer aantrekkelijke plaatsen in de stad mensen voor een ‘habbekrats’ in sociale huurwoningen wonen is de laatste decennia in bestuurlijke kringen tot een bron van ergernis uitgegroeid. Op die plekken wil geen mens meer weg, ook al zijn ze qua inkomen de woning al lang ontgroeid. Vooral gelegaliseerde krakers in fraai verbouwde panden waren een doorn in het oog. Zij vormden de ultieme scheefwoners.

Ik heb dat altijd een merkwaardig verwijt gevonden. Vooral de gedachte dat het kennelijk onuitstaanbaar was dat mensen met een beperkt inkomen voor een lage huur op de aantrekkelijkste delen van een stad konden wonen, verbaasde mij. Dat leek mij eerder iets om trots op te zijn. Is onze volkshuisvestingstraditie er niet juist op gericht dat ook minder daadkrachtige burgers recht hebben op een betaalbare woning, ook op aantrekkelijkste locaties? En als hun inkomen dan te groot zou zijn, waarom zou je daar dan niet iets creatiefs op kunnen verzinnen?

Inmiddels is dit sentiment in een combinatie van officiële beleidsrichtlijnen en informele corporatiemaatregelen tot officieel beleid verheven. Via aangepaste huurwaarderingssystemen, het maximaliseren van de huur van vrijkomende woningen, 6%-huurverhogingen voor mensen die te veel verdienen en het onderbrengen van deze woningen in commerciële takken van woningcorporaties zijn de huren op aantrekkelijke locaties steeds meer ‘marktconform’ geworden. De gevolgen laten zich raden: mensen die deze prijzen niet kunnen opbrengen worden systematisch verdreven uit de aantrekkelijkste locaties in de steden.

De oorlog tegen het vermaledijde scheefwonen is zo verworden tot een factor die stevig bijdraagt aan een toenemende segregatie. En niet alleen dat: gewilde woonwijken worden in dit proces steeds gemakkelijker een prooi van allerhande vastgoedbezitters (zowel particulier als in georganiseerd verband) die geen kans onbenut laten om snel geld te verdienen. Met een dagelijkse in- en exvasie van roffelende AirBnB-rolkoffers tot gevolg of huren aan expats die moeiteloos in de duizenden euro’s lopen.

Niet alleen corporaties, maar vooral ook gemeenten hebben het op dit punt laten afweten. Er zijn geen prestatieafspraken gemaakt waarin het handhaven of realiseren van betaalbare huisvesting op gewilde locaties als een sociaal nastrevenswaardig doel werd afgeschilderd (ook als dat minder geld in gemeentekas zou brengen), net zo min als er creatief werd nagedacht hoe het fenomeen van scheefwonen op een minder contraproductieve wijze te bestrijden zou zijn.

Dat het ook anders had gekund, bewees het SEV-experiment huur-op-maat zo’n tien jaar geleden. Het experiment kwam erop neer dat de huur van woningen flexibel meebewoog met het inkomen van de huurder. Het was iets minder eenvoudig dan dat ik het hier weergeef, maar het idee erachter was dat niet de woning bepaalde wat de huur zou moeten zijn, maar dat de hoogte van het inkomen daar een bepalende rol in zou moeten kunnen spelen. Was het inkomen laag, dan vertaalde dat zich in een relatief lagere huur. Was het hoog (en dreigde er scheefwonen) dan moest er ook meer betaald worden. Vergelijk het met de financiering van de zorg, die ook is gebaseerd op een voor iedereen vaste premie en een (via de belastingen) inkomensafhankelijke bijdrage.

Het experiment was succesvol. Huurders stelden het zeer op prijs, er was minder sprake van wanbetalingen, corporaties hoefden er niets op toe te leggen, en de mensen die meer moesten betalen zagen er de redelijkheid van in. Bingo, zou je zeggen. Niet dus, de resultaten kregen geen toegang tot de gewone gang van zaken in volkshuisvestingsland. De politiek meende dat het niet aan de corporaties was om aan ‘inkomenspolitiek’ te doen (alsof een voortdurend opwaartse collectieve druk van de huren geen inkomenspolitiek zou zijn), en ook de corporaties zagen de huren liever gekoppeld aan woningen dan aan mensen, omdat vastgoed nu eenmaal objectief makkelijk beheer(s)baar is dan de subjectieve wisselvalligheden van mensen.

Zo zijn we in Nederland tamelijk eensgezind de weg ingeslagen waarvan nu het besef groeit dat de oplossing wel eens erger kan zijn dan de kwaal. Tegelijk is de volkshuisvestelijke en politieke animo om het roer radicaal om te gooien gering. Gezien het belang van de kwestie – een toegankelijke, ongedeelde en diverse stad – is dat een tamelijk alarmerende conclusie. Maar ik kan er weinig anders van maken.

Deze column verscheen in september in Huurpeil, nr. 3, 2017. Huurpeil is het nieuwe kwartaalmagazine van de Woonbond.
Succes en afgunst in Woensel-West
Zeven jaar nadat ik als voorzitter van de visitatiecommissie wijkenaanpak de Eindhovense Vogelaarwijk Woensel-West had bezocht, keerde ik er in november 2016 naar terug. Op verzoek van de Buurtonderneming Woensel-West verbleef ik een week in de wijk en sprak er met zo'n 25 betrokkenen over wat er de afgelopen jaren allemaal is veranderd. In het boekje Terug naar Woensel-West doe ik verslag van mijn bevindingen. Er is veel gebeurd in deze Vogelaarwijk, maar tegelijkertijd heerst er ongenoegen onder een deel van de autochtone bewoners. Emancipatiewinst brengt paradoxaal genoeg ook misnoegen en afgunst te weeg. Een fenomeen dat overigens niet uniek is voor Woensel-West.
Klik voor de bestelgegevens hier. Of download de tekst hier.

Hieronder treft u het Ten geleide, dat de Buurtonderneming Woensel-West, de drijvende kracht achter de veranderingen in de wijk, aan het boekje vooraf liet gaan:

Tien jaar geleden wees minister Vogelaar veertig wijken aan die meer dan gemiddeld kampten met grote sociale en economische problemen. Door gezamenlijke inspanningen van rijksoverheid, gemeenten, woningcorporaties en hulpverleningsinstellingen zouden deze wijken flinke stappen voorwaarts moeten gaan maken. De minister sprak zelfs optimistisch over kracht- en prachtwijken.

Drie van deze wijken bevonden zich op Eindhovens grondgebied: Doornakkers, De Bennekel en Woensel-West. Voor alle drie de wijken werden ambitieuze plannen gemaakt, een mix van sociale, economische en fysieke maatregelen. Maar voor Woensel-West bedachten de gemeente Eindhoven en woningcorporatie Sint Trudo, die als grootste sociale verhuurder de voortrekkersrol op zich had genomen, iets extra’s. Voor de uitvoering van de plannen werd gekozen voor een in de wijk opererende organisatie die slagvaardig zou kunnen opereren met korte en daadkrachtige lijnen maar wijkbewoners, naar gemeentelijke diensten en hulpverleningsinstanties. Dat werd de Buurtonderneming Woensel-West, een kleine organisatie geleid door twee mensen, één op de loonlijst van de gemeente, één op de loonlijst van Trudo en met een bestuur waar naast verschillende direct betrokken instanties ook bewoners zijn vertegenwoordigd.

Inmiddels zijn we tien jaar verder. Officieel lopen de actieplannen voor de veertig Vogelaarwijken in 2017 ten einde. In Woensel-West is in deze periode veel gebeurd. Er is nieuwbouw gekomen, er wordt nog zo’n vierhonderd nieuwe woningen gerealiseerd. Basisschool ’t Palet is boven zichzelf uitgestegen en werd in 2013 uitgeroepen tot de beste basisschool van Brabant. Nergens in Eindhoven zijn bovendien zoveel wijkbewoners actief betrokken bij activiteiten als in Woensel-West. Maar er is ook onvrede. De problemen achter de voordeur zijn niet verdwenen, evenals de armoede en de werkloosheid. Oudere bewoners hebben moeite met de veranderingen in hun wijk. Van een integrale aanpak van sociale problemen, eensgezind gedragen door alle verantwoordelijke instanties, is lang nog niet altijd sprake.
Hoe nu verder? Het einde van de Vogelaar-wijkenaanpak is een uitgelezen moment om te evalueren en naar de toekomst te kijken. De Buurtonderneming Woensel-West wil het daarbij niet laten bij droge statistieken. Zij vroeg de toonaagevende publicist Jos van der Lans om in Woensel-West een kijkje te nemen. Hij kende Woensel-West, want in 2010 was hij voorzitter van de visitatiecommissie die de voortgang van de Eindhovense wijkaanpak onderzocht. Proef de wijk, praat met mensen, bezoek initiatieven en instanties, laat ons weten wat je ervan vindt en hoe het verder moet – dat was grosso modo de opdracht.

In dit boek leest u zijn bevindingen nadat hij zich een volle week vol overgave aan de wijk en vooral aan de mensen die er wonen en werken heeft overgeleverd. Hij is onder de indruk van wat er tot stand is gekomen, maar toont zich ook geschrokken door de reacties. Hij is enthousiast over wat de Buurtonderneming heeft gepresteerd, maar legt de vinger ook op de tekortkomingen. Voor de Buurtonderneming Woensel-West inspireert zijn reportage om het gesprek over de komende tien jaar aan te gaan met alle organisaties die betrokken zijn bij Woensel-West. Er moet in de prachtwijk Woensel-West namelijk nog veel gebeuren. Jos van der Lans vat het in de laatste zin van dit boekje kernachtig samen, daarom verklappen we die nu maar meteen: ‘Er is met de Buurtonderneming een vooruitgeschoven post gecreëerd die namens gemeente en woningcorporatie de publieke zaak vorm geeft. Dat is nog niet af, het is ook nog onvolkomen, maar het is wel een fascinerende basis om daar over door te denken en op voort te bouwen.’

Download hier de pdf
Kies een periode:
september 2017
augustus 2017
juli 2017
juni 2017
mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017
december 2016
november 2016
oktober 2016
september 2016
augustus 2016
juli 2016
juni 2016
mei 2016
april 2016
maart 2016
februari 2016
januari 2016
december 2015
november 2015
oktober 2015
september 2015
augustus 2015
juli 2015
juni 2015
mei 2015
april 2015
maart 2015
februari 2015
januari 2015
december 2014
november 2014
oktober 2014
september 2014
augustus 2014
juli 2014
juni 2014
mei 2014
april 2014
maart 2014
februari 2014
januari 2014
december 2013
november 2013
oktober 2013
september 2013
augustus 2013
juli 2013
juni 2013
mei 2013
april 2013
maart 2013
februari 2013
januari 2013
december 2012
november 2012
oktober 2012
september 2012
augustus 2012
juli 2012
juni 2012
mei 2012
april 2012
maart 2012
februari 2012
januari 2012
december 2011
november 2011
oktober 2011
september 2011
augustus 2011
juli 2011
juni 2011
mei 2011
april 2011
maart 2011
februari 2011
januari 2011
december 2010
november 2010
oktober 2010
september 2010
augustus 2010
juli 2010
juni 2010
mei 2010
april 2010
maart 2010
februari 2010
januari 2010
december 2009
november 2009
oktober 2009
september 2009
augustus 2009
juli 2009
juni 2009
mei 2009
april 2009
maart 2009
februari 2009
januari 2009
december 2008
november 2008
oktober 2008
september 2008
augustus 2008
juli 2008
juni 2008
mei 2008
april 2008
maart 2008
februari 2008
januari 2008
december 2007
november 2007
oktober 2007
september 2007
augustus 2007
juli 2007
juni 2007
mei 2007
april 2007
maart 2007
februari 2007
januari 2007
december 2006
november 2006
oktober 2006
september 2006
augustus 2006
juli 2006
juni 2006
mei 2006
april 2006
maart 2006
februari 2006
januari 2006
december 2005
november 2005
oktober 2005
september 2005
augustus 2005
juli 2005
juni 2005
mei 2005
april 2005
maart 2005
februari 2005
januari 2005
december 2004
november 2004
oktober 2004
september 2004
augustus 2004