Fundament sociaal werk gelegd met koloniaal kapitaal

Ben er even tussenuit geweest, reden waarom de berichtgeving over het boek stokte. Maar nu is het tijd om de draad weer op te pakken. Een flink aantal mensen heeft me gevraagd wat ik nu zelf opvallende feiten of gebeurtenissen vond in mijn boek. Dat zijn er best veel en ik zal er de komende tijd een paar uitlichten. Maar een van de opmerkelijkste vondsten was een vondst die welbeschouwd geen vondst was. Het betrof feiten die altijd wel vermeld werden, maar waarvan de volle betekenis maar niet tot ons en onze geschiedschrijvers wilde doordringen.

De aandacht voor het koloniale verleden werpt echter ook een ander licht op de geschiedenis van het modern sociaal werk. Bekend was dat de eerste fundamenten van het sociaal werk, zoals het Volkshuis Ons Huis (1892) en de start van de Opleidinginrichting voor sociale arbeid (1899, de latere School voor maatschappelijk werk), niet van de grond waren gekomen als puissant rijke weldoeners als de familie Janssen niet met forse bedragen waren bijgesprongen. Maar veel expliciete aandacht voor de precieze herkomst van die financiële steun is er nooit geweest. Dat die filantropische miljoenen verdiend werden door mensonterende uitbuiting van contractarbeiders op tabaksplantages in Deli (Sumatra) is lange tijd niet de moeite van het vermelden waard geweest. Sterker, de heren weldoeners werden geëerd met standbeelden en straatnamen.

Het wrange is: begin twintigste eeuw waren die feiten wel degelijk bekend. Er werd officieel onderzoek verricht dat aan duidelijkheid niets te wensen overliet. Er volgde na publicaties zelfs een publiek debat. De feiten drongen door tot de Tweede Kamer, maar er werd niet naar gehandeld en de sociale hervormers in Nederland die publieke voorzieningen voor de verheffing van de arbeiders van de grond tilden zagen er geen probleem in. Eigen arbeiders eerst.

In ‘Moderne geschiedenis van het sociaal werk’ wordt voor zover ik dit kan overzien dit verhaal over besmet geld voor het eest expliciet verteld. In het kader Keti Koti heb ik het in een apart venster voor de Canon sociaal werk nog verder uitgewerkt en gedocumenteerd. Wat we er mee moeten, weet ik niet precies, maar voor een goed begrip van de geschiedenis zijn het feiten die niet langer onvermeld mogen blijven.

Informatie over Moderne geschiedenis van het sociaal werk: klik hier

Het Canon-venster: 1902 - De Miljoenen uit Deli. Liefdadigheid en koloniaal kapitaal.